Kuruculara Koç Gerekir mi? Kurucu Koçu Gerçekte Ne Yapar?

Bir koçun web sitesinde pek okumayacağın bir şeyle başlayayım.

Her kurucunun bir koça ihtiyacı yok.

Bazılarının bir kurucu ortağa ihtiyacı var. Kimininse iyi bir avukata, bir finans direktörüne, bir terapiste ya da düpedüz sekiz saat uykuya. Finans tarafını yönetecek birine ihtiyacın varken koç tutmak, çatın akarken kendine güzel bir defter almaya benzer.

Ama neredeyse her kurucunun ihtiyaç duyduğu ve çok azının sahip olduğu bir şey var. Kendine ait hiçbir gündemi olmadan ona itiraz edecek biri.

Konuşma da tam burada ilginçleşiyor.

Kurucu olmak neden bu kadar yalnız?

Çünkü riskler büyüdükçe tamamen dürüst olabileceğin insan sayısı azalıyor.

Ekibine korktuğunu söyleyemezsin, çünkü seni sağlam görmeye ihtiyaçları var. Yatırımcılara emin olmadığını söyleyemezsin, çünkü seni ikna edici görmeleri gerek. Partnerine her ayrıntıyı anlatamazsın, zaten yeterince yük taşıyor. O yüzden kararları kendin taşırsın, gece 2'de, bir tablo ve soğumuş bir fincan çayla.

"The hard thing isn't setting a big, hairy, audacious goal. The hard thing is laying people off when you miss the big goal." Ben Horowitz, The Hard Thing About Hard Things

Zor olan, büyük, cüretkar bir hedef koymak değil. Zor olan, o büyük hedefi kaçırdığında insanları işten çıkarmak.

Araştırmalar da kurucuların zaten hissettiğini destekliyor. University of California, San Francisco'dan Michael Freeman'ın liderliğinde yapılan ve Small Business Economics'te (2019) yayımlanan bir çalışmada, ankete katılan girişimcilerin yaklaşık yarısı hayatları boyunca bir ruh sağlığı sorunu yaşadığını bildirdi; bu oran karşılaştırma grubundan yüksekti. Bu, şirket kurmanın seni hasta ettiği anlamına gelmiyor. Ama bu rolün bir insanın sinir sisteminden çok şey istediği anlamına geliyor.

Kurucuların yalnızlığı sosyal bir yalnızlık değil, kararların yalnızlığı.

İtirazsız Zihin

Çok yetenekli insanlarda gördüğüm bir örüntüye bir ad verdim ve kurucular bunu herkesten daha net gösteriyor. Ona İtirazsız Zihin diyorum, kendisine itiraz edecek kimsesi kalmamış parlak bir zihin.

Bu yavaş yavaş oluyor. İlk günlerde kurucu ortağın seninle tartışıyor, ilk mühendisin itiraz ediyor, arkadaşların fikrini tuhaf bulduklarını söylüyor. Sonra şirket büyüyor ve insanlar sana raporlamaya başlıyor. Gayet anlaşılır bir şekilde, duymak istediğini söylemeye başlıyorlar. Muhakemen o kadar çok kez haklı çıkmış ki sen de onu sınamayı bırakıyorsun.

Harvard profesörü Noam Wasserman, The Founder's Dilemmas (2012) kitabında binlerce startuptan gelen verilere dayanarak, kontrol, kurucu ortaklar ve işe alım etrafındaki erken kurucu tercihlerinin sonraki sonuçları nasıl şekillendirdiğini gösterdi. Anlattığı en pahalı hataların çoğu zeka eksikliğinden kaynaklanmıyordu. O dönemde kimsenin ciddi biçimde sorgulamadığı kararlardı.

Ne kadar zekiysen, zaten inandığın şey için ikna edici bir dava kurmakta o kadar iyisin.

Kurucu koçu gerçekte ne yapar?

İyi yapıldığında, sandığından hem daha azını hem daha fazlasını.

Bir koç sana stratejinin ne olması gerektiğini söylemez. İyi bir koç, daha iyi karar verebilesin diye nasıl karar verdiğini görmene yardım eder.

Pratikte genellikle şöyle görünür.

Cevapta hiçbir çıkarı olmayan biriyle yüksek sesle düşünmek. Yönetim kurulun değil, ekibin değil, eşin değil. Tarafsız bir oda.

Kaçındığın soruyu sormak. "Bu yatırım turu kapanmazsa ne yaparsın?" "Ekibinde kimi koruyorsun ve neden?"

Sinyali ruh halinden ayırmak. Berbat bir hafta insana berbat bir şirketmiş gibi gelebilir. Çoğu zaman öyle değildir.

Zaman içindeki örüntülerini izlemek. Koç, altı ay önce başka bir işe alım için aynı şeyi söylediğini hatırlar.

Önemli dediğin şeyin arkasında durmanı sağlamak. Kurucular savrulur. Koç, bunu siyasi bir bedeli olmadan dile getirebilen çok az kişiden biridir.

Google'ın merhum Bill Campbell ile uzun ilişkisi, Eric Schmidt, Jonathan Rosenberg ve Alan Eagle'ın Trillion Dollar Coach (2019) kitabında anlatıldığı haliyle, bunun ünlü örneği. Campbell ürün geliştirmedi. Liderlerin birbirlerini daha iyi yönetmelerine yardım etti.

Kurucularla yaptığım seanslarda aynı an tekrar tekrar geliyor. Konuşmanın bir yerinde, neredeyse şaşırarak, "Bunu bana daha önce kimse sormamıştı" diyorlar. Sorulan soru nadiren çok zekicedir. Sadece etraflarındaki insanların artık sormaya cesaret edemediği bir sorudur.

Kurucunun koç yerine danışmana ihtiyacı ne zaman olur?

Burada dürüst olmayı seviyorum, çünkü iki tür işi de yapıyorum.

Danışman cevap getirir. Belirli bir bilgin eksik olduğunda birini tutarsın. Bir ücret çerçevesi nasıl tasarlanır, performans değerlendirmeleri nasıl kurulur, bir People & Culture fonksiyonu nasıl yapılandırılır. Uzmanlık, bir çıktı ve bir son tarih istersin.

Koç soru getirir. Bilgiye sahip olduğunda ya da kolayca edinebildiğinde ama sürekli kendi yolunu kestiğinde birini tutarsın. Kararsızlık, çatışmadan kaçınma, aşırı çalışma, tekrar tekrar dönen aynı kurucu ortak tartışması.

Birkaç dürüst pratik kural.

Bir şeyi bilmen gerekiyorsa, danışman tut.

Yapman gerektiğini zaten bildiğin bir şeyi yapman gerekiyorsa ve yapmıyorsan, koçu düşün.

Sürekli hissizlik, umutsuzluk hissediyorsan ya da haftalardır uyuyamıyorsan, önce bir doktora ya da terapiste git. Koçluk terapi değildir ve iyi bir koç bunu söyler.

Asıl problem bir kurucu ortak ilişkisiyse, bazen en işe yarar şey ikinizin de odada olduğu kolaylaştırılmış bir konuşmadır.

Startuplarla People & Culture danışmanı olarak yaptığım işte bu çizgi sık sık bulanıklaşıyor. Bir kurucu performans çerçevesi istiyor ve yolun yarısında asıl sorunun neden doğrudan geri bildirim vermekten kaçındığı olduğunu fark ediyoruz. İkisi de önemli. Hangisi için ödeme yaptığını bilmek işe yarar.

Kurucu koçuna ihtiyacım olduğunu nasıl anlarım?

Kimseyi tutmadan önce bu küçük kontrolleri dene.

1. Son gerçek anlaşmazlığının adını koy. Önemli bir konuda biri en son ne zaman fikrini değiştirdi? Hatırlayamıyorsan, zihnin karşısız çalışıyor olabilir.

2. Sürekli ertelediğin karara dikkat et. Genellikle eksik bilgi yüzünden zor değildir. Kimi hayal kırıklığına uğratacağı yüzünden zordur.

3. Haftanın gerçekte nereye gittiğini takip et. Kurucular çoğu zaman en önemli şeyin strateji olduğunu söyler, sonra haftalarının çoğunu yangın söndürerek geçirir. Aradaki fark işe yarar bir veri.

4. Daha iyi bir soru sor. "Nasıl daha hızlı büyürüm?" değil, "Sadece benim yapabileceğim neyi yapıyorum ve bırakamadığım için neyi yapıyorum?" Makine cevap verir. İnsan soruyu seçer. Yapay zekanın yönetim kurulu sunumunu yazabildiği bir çağda, masaya getirdiğin soru hala sana ait olan kısım.

5. Tek bir dürüst konuşmayı dene. Bir koç tutmadan önce, güvendiğin tek bir kişiye işlerin nasıl gittiğinin kurgulanmamış versiyonunu anlat. Nasıl hissettirdiğine dikkat et. Baskın his rahatlamaysa, neyi özlediğine dair bir şey öğrenmişsin demektir.

Peki, kuruculara koç gerekir mi?

Kuruculara koç, nakit gerektiği gibi gerekmez. Şirketler koçsuz da pekala hayatta kalıyor.

Ama kurucuların, düşüncelerinin sınanabileceği, yavaşlatılabileceği ve dürüstleştirilebileceği bir yere ihtiyacı var. Bazıları için bu bir kurucu ortak. Bazıları için bir mentor ya da bir akran grubu. Bazıları için bir koç.

Hiçbir kurucunun kaldıramayacağı şey, kendisine itiraz edecek kimsesi kalmamış parlak bir zihin.

O yüzden sana şu soruyu bırakayım.

Şu an hayatında sana yanıldığını söyleme izni olan kim var ve onlara en son ne zaman izin verdin?

Sevgilerle,

Gizem

Bu yazı sana bir soru bıraktıysa, birlikte bakabiliriz. 30 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesi için buraya tıkla.